Missie Malawi

Okaikelha – Onzekerheid

2012-01-16T12:05:00.001+02:00

Zoals op allerlei plekken in de wereld, is 2012 ook in Malawi met veel onzekerheid begonnen, onzekerheid over wat het jaar zal brengen.

“Sorry, dat hebben we vandaag niet, en we weten ook niet wanneer het binnenkomt” is een veel gehoord antwoord in winkels, bij benzinestations, banken, ziekenhuizen enz. In 2011 is de economische situatie van Malawi verder verslechterd, waardoor allerlei producten schaars zijn/worden. De verwachtingen voor 2012 variëren van onzeker tot somber.

Voor het Elhomwe project betekent de benzineschaarste dat ik minder geregeld face-to-face met het team kan samenwerken, omdat het vertaalkantoor op circa 70 km afstand van onze woonplek ligt. Op de dagen dat ik voldoende benzine heb om naar kantoor te gaan, werken we hard aan onze gezamenlijke taken. Voor de andere dagen hebben we een werkverdeling gemaakt tussen het team en mijzelf om te voorkomen dat het vertaalwerk stil komt te liggen.

Hoewel de achteruitgang in Malawi impact heeft op onze leef- en werksituatie en die van onze collega’s, doen we ons best de moed erin te houden. Voor zowel het Tumbuka als het Elhomwe team staan er voor 2012 namelijk belangrijke deadlines gepland: afronding van het Tumbuka Oude Testament en het Elhomwe Nieuwe Testament.

Begin december kwamen de twee Tumbuka vertalers naar Blantyre voor checking van het boek Jesaja…

Het Elhomwe team werkt hard om het Nieuwe Testament klaar te maken voor publicatie. Onderdeel van dat proces zijn bijeenkomsten met de groep van 16 reviewers die het hele Nieuwe Testament al hebben doorgelezen en daarop hun commentaar hebben gegeven, en aan wie wij onze taalkundige problemen kunnen voorleggen. Een impressie van onze meest recente reviewer bijeenkomst afgelopen december…

Alfred vraagt de reviewers naar verschillende schrijfwijzen voor de Elhomwe worden ‘naam’ en ‘dag’…

Tijdens de bijeenkomst wordt er een kort bezoek gebracht aan het vertaalkantoor om de reviewers een update te geven van onze huidige manier van werken en de nieuwste versie van het computerprogramma dat we voor het vertaalwerk gebruiken.

De reviewers bespreken vol interesse het prikbord met onze werkschema’s en foto’s van dorpsbezoeken…

Als iedereen een staan- of zitplaats heeft gevonden, geeft vertaler Hayes kort uitleg over het vertaalprogramma dat we gebruiken.

De reviewers lijken de uitleg te waarderen en stellen de ene vraag na de andere, totdat het echt tijd is de bijeenkomst voort te zetten en onze resterende taalproblemen met hen te bespreken…

…maar niet voordat er een groepsfoto is gemaakt…voor op het prikbord…

Mulungu wa Baibulo – Bijbelweek

2011-11-12T15:10:00.001+02:00

In oktober organiseerde het Malawiaanse Bijbelgenootschap de jaarlijkse Bijbelweek. Daarin worden allerlei projecten ter promotie van Bijbelgebruik georganiseerd. Als Elhomwe project hebben wij gedurende die week verschillende dorpen bezocht om het project meer bekendheid te geven. Mijn collega’s hadden alle dorpshoofden van tevoren bezocht om mensen uit te nodigen om deel te nemen aan activiteiten. Uiteindelijk was het een veelkleurige week waarin jong en oud participeerde. Er werd veel gezongen en gedanst. Bijbelverhalen werden als toneelstuk opgevoerd. Sommige mensen hadden een gedicht geschreven of reciteerden Bijbelverzen.

Omdat de Elhomwe sprekers en hun taal lange tijd gediscrimineerd zijn in Malawi, zijn mensen terughoudend om het Elhomwe tijdens publieke bijeenkomsten te gebruiken. Voor veel mensen was het daarom de eerste keer dat zij de Bijbel ‘vierden’ in hun eigen taal. Het was bijzonder om dat keer op keer mee te maken.

Tijdens elke bijeenkomst was er gelegenheid over het Bijbelvertaalproject te vertellen en het Markusevangelie uit te delen.

Hieronder volgt een selectie uit de meer dan 80 activiteiten…

Dag 1 – Chisoka village

De eerste predikant is gearriveerd.

Tijdens het wachten op de andere genodigden, oefent een groepje tieners de liederen die zij hebben ingestudeerd.

Ondertussen worden zitplaatsen georganiseerd.

Alles staat gereed, maar we wachten nog op de belangrijkste mensen uit het dorp.

Als zij gearriveerd zijn…

…en er ondertussen ook veel andere mensen uit de omgeving zijn…

…gaan de activiteiten van start.

Na het uitdelen van het Markusevangelie beginnen sommigen direct te lezen.

Om jongeren bij de Bijbelweek te betrekken, is er tijdens het tweede deel van de ochtend een voetbalwedstrijd tussen twee meisjesteams.

Tenslotte krijgt iedereen die een bijdrage heeft geleverd het bekende oranje Elhomwe t-shirt om op die manier het Bijbelvertaalproject verder te promoten.

Dag 2 – Makwasa

Na een lange reis door de theevelden, komen we aan in Makwasa. Terwijl we wachten op het dorpshoofd, begint het plaatselijke koor alvast te zingen.

Op deze dag worden we vergezeld door de directeur van het Bijbelgenootschap, zodat hij een indruk krijgt van het Elhomwe-team ‘in actie’.

Nadat hij iets heeft verteld over het Bijbelgenootschap en de Bijbelweek, vertelt mijn collega Alfred over het Elhomwe project.

Aansluitend wordt het Markusevangelie uitgedeeld…

Vervolgens wordt onze Bijbelkennis getest door een quiz die iemand heeft voorbereid en wordt er uitbundig gezongen.

En tenslotte houdt een van de predikanten een korte meditatie.

Dag 3 – Mpoliwa

Een groepje kinderen gebruikt de plaatselijke gong om de rest van de omgeving te laten weten dat we er zijn.

Omdat het begint te regenen, wijken we uit naar het dichtstbijzijnde schoollokaal. De ene activiteit volgt de andere. Er zijn vooral veel koren. Hoewel mensen zich eerst even onwennig voelen om hun eigen taal te gebruiken, is het ijs snel gebroken en weten ze van geen ophouden meer, totdat het bijna donker wordt en we echt naar huis moeten.

Ondanks de regen komen steeds meer mensen op het gezang af en bevinden zich zoveel volwassenen en kinderen in het lokaaltje…

…dat we adhoc besluiten een aparte kinderactiviteit te organiseren onder leiding van mijn collega Hayes. Onder de beschutting van een lokale tabaksschuur leren zij het lied ‘Lees je Bijbel, bid elke dag’ in hun moedertaal.

Dag 4 – Mauzi

Na een reis van ruim drie uur komen we aan in een afgelegen gebied.

Mijn collega Brian is in deze omgeving opgegroeid en probeert ons te wijzen op de heuvel waar zijn grootouders woonden…

Ondertussen komen mensen uit hun huisjes om te kijken wat die auto+vreemdelingen in hun gebied doen.

Onze ontmoetingsplaats is een basisschool, het centrale punt van alle dorpen in de wijde omgeving. Sommige mensen hebben lang gereisd om de bijeenkomst bij te wonen.

Tijdens de bijeenkomst hoor ik voor het eerst een predikant in het Elhomwe preken. Het is nog een jonge jongen. De manier waarop hij, vol vuur, zijn moedertaal gebruikt, en de stilte in de overvolle ruimte, raken me diep.

Vervolgens meer zingen en dansen, waarbij kinderen vrolijk meeswingen op de rug van hun moeder.

Omdat onze ontmoetingsplaats een school was, verwachtten we veel kinderen en hadden daarom van tevoren een apart kinderprogramma georganiseerd.

Dag 6 – Luchenza

De laatste bijeenkomst vindt plaats in Luchenza. De lokale predikanten zijn goed georganiseerd en hebben de leiding.

Dus wij als vertaalteam (mijn drie collega’s rechts op de voorste rij) kunnen ‘achterover leunen’ en genieten.

De predikanten hebben geprobeerd met name kinderen/jongeren uit hun kerken te betrekken. En inderdaad, er verschijnen allerlei jonge mensen op het podium.

Een koor bestaande uit en geleid door jongeren…

Een koor van tieners uit een lokaal weeshuis…

En een zondagschoolklas…

Alles wat ik tijdens de Bijbelweek heb gehoord en gezien, samengevat op het t-shirt van een kind…

Nederland

2011-08-17T11:44:00.001+02:00

Van 18 augustus tot 13 september zijn wij in Nederland…

…tot ziens!

Nachinayi – Woensdag

2011-05-19T16:34:00.001+02:00

De woensdagmiddagen brengen we als vertaalteam gewoonlijk niet op kantoor door. We bezoeken iedere week een ander dorp om het Elhomwe-Markusevangelie uit te delen en daar een hoofdstuk uit te lezen. Een impressie…

Het dorpshoofd en de plaatselijke predikant, de lokale autoriteiten, zijn belangrijk in de voorbereiding van iedere bijeenkomst. We hebben hun toestemming nodig en zij zijn degenen die vervolgens de mensen uitnodigen.

Als de eerste mensen zich verzameld hebben, begint de bijeenkomst. Gewoonlijk sluiten zich gedurende het eerste half uur meer mensen aan…

…van jong…

…tot oud…

Mijn collega’s leiden de bijeenkomst, terwijl zij de aanwezigen aanmoedigen een vers uit het Markusevangelie te lezen. Dat is vaak een hele overwinning, omdat slechts een paar mensen beperkt kunnen lezen.

De vrouwen bekijken de tekst en afbeeldingen en proberen iets te lezen.

Dat leidt altijd tot applaus en zingen…

Na het lezen van een gedeelte houden we een korte bijbelstudie.

En na afloop een groepsfoto.

Een hartelijke groet van mijn collega’s, iedereen in en om ons huis….

…en van ons!

Hebreeuws in Nairobi

2011-03-31T20:52:00.001+02:00

In januari-februari zijn de vertalers een maand in Nairobi geweest voor een training ‘Bijbels Hebreeuws’. Deze training is belangrijk voor een goede vertaling van het Oude Testament. Ik was aanwezig tijdens de eerste week van de cursus.

Vanaf Blantyre Airport…

…met mijn collega’s die nog nooit hadden gevlogen…

…op de foto, door de douane en wachten…

Brian vertelt over het boek dat hij heeft meegenomen: Hoe overkom ik vliegangst?

Hayes stuurt een sms-je aan zijn familie.

Ik verzend nog wat emails.

En Alfred maakt foto’s van het vliegtuig.

Uiteindelijk vertrokken we…

Eenmaal aangekomen in Nairobi, verbleven we in een kloostergemeenschap in een buitenwijk van de stad. In het midden van het terrein de kapel…

…omringd door de woongedeelten…

Niet alleen in de kapel, maar overal op het terrein was het stil. Een prima omgeving om hard te studeren!

Het dagprogramma bestond uit lessen, afgewisseld met het maken van opdrachten. Een intensief programma met iedere ochtend een toets over het geleerde van de vorige dag.

De achttien deelnemers waren afkomstig uit vertaalprojecten uit verschillende Afrikaanse landen. Zij werden ingedeeld in drie groepen, afhankelijk van hun voorkennis van Hebreeuws. Mijn taak was voornamelijk assistentie van de beginnersgroep.

Doordeweeks was er weinig tijd voor ontspanning. De meeste studenten werkten tot in de late uurtjes. Maar in het weekend was er wat tijd om de omgeving te verkennen.

De training wordt vervolgd in juni. Ondertussen zijn we terug in Malawi en werken hard verder aan de Elhomwe-vertaling…

Echaka yaphaama - Goed jaar

2011-01-09T12:43:00.001+02:00

Eind 2010: We kijken terug op een mooi jaar. De twee nieuwe vertalers hebben hun basistraining afgerond. Zij zullen vervolgtrainingen krijgen, maar zijn nu volledig bij het vertaalwerk betrokken. Dat was reden voor een uitgebreide lunch, samen met hun families. Een impressie…

Na afloop van de maaltijd werden er kerstliederen gezongen…

En tenslotte familiefoto’s:

Alfred & Roda met 3 van hun 5 kinderen

Hayes met zijn 2 kinderen en hun oppas

Brian & Mary met hun zoontje

En de vrouwen op de foto

Begin 2011: We zien uit naar een goed, productief jaar. Dankzij de Nederlandse sponsors, kunnen de vertalers dit jaar beginnen aan een part-time cursus Hebreeuws. Dat zal hen helpen bij de vertaling van het Oude Testament. De training wordt gehouden in januari en juni in Nairobi, waar het hoofdkantoor van de United Bible Societies is gevestigd.

Ter voorbereiding op Nairobi heb ik met de vertalers een ‘introductie Hebreeuws’ doorgewerkt. Iedere dag moesten zij elkaar een deel van de geleerde stof uitleggen…

Ik zal de eerste week van de training bijwonen, dus de volgende blog vanuit Nairobi…

Akhwaaka – Collega’s

2010-11-27T14:42:00.001+02:00

Eindelijk… Na twee jaar werken in het Elhomwe project is het vertaalteam compleet! Alfred (midden) werkt al sinds 2008 in het project. Daarnaast zijn er sinds kort twee nieuwe vertalers.

Hayes Metani

Brian Chifika

Onlangs hadden we een bijenkomst met onze 18 reviewers: Elhomwe sprekers die onze conceptvertalingen boek voor boek doorlezen en becommentariëren. Dat vond plaats in een zogenaamde ‘multipurpose’ hal in Luchenza, dichtbij het vertaalkantoor…

…en naast de plaatselijke slagerij…

Voorbereidingen werden getroffen…

…vervolgens nam Alfred het woord…

…om het programma toe te lichten.

Gewoonlijk bestaat het programma uit twee onderdelen. Tijdens de eerste helft van de ochtend leggen de vertalers de taal-gerelateerde problemen waar zij het afgelopen kwartaal tegenaan zijn gelopen aan de reviewers voor.

Bijvoorbeeld: het Elhomwe heeft twee woorden voor ‘geest’. Welk van deze twee is het beste voor de vertaling van ‘Heilige Geest’?

De reviewers discussiëren over het voorgelegde probleem en proberen tot een oplossing te komen.

Tijdens de tweede helft van de ochtend geven de reviewers commentaar op het Bijbelboek dat zij in de maanden voorafgaand aan de bijeenkomst hebben gelezen. Deze keer was dat het boek Openbaring.

Voor één reviewer was het te warm en duurde het wat lang.

Alfred, de ‘time-keeper’, hield nauwkeuring bij hoe laat het was, want we zouden de bijeenkomst afsluiten met een bijzonder onderdeel…

…de presentatie van het Markus-evangelie in het Elhomwe!

Het vertaalteam ontving de eerste examplaren…

…kritische blikken…discussie over de lay-out…

Arjan was voor de gelegenheid naar de reviewer bijeenkomst gekomen.

Vervolgens de overhandiging aan de reviewers…

…die zich daarna verzamelden voor een groepsfoto…

Aan het einde van de bijeenkomst kregen de reviewers nieuw ‘huiswerk’ mee: de conceptvertaling van 1 Samuël, het eerste oudtestamentische boek dat zij moeten controleren.

En daarbij ontvingen zij hun reiskostenvergoeding. Sommige reviewers komen uit de directe omgeving van Luchenza, maar de meeste moeten een aantal uren reizen.

Iedere reviewer bijeenkomst wordt afgesloten met een lunch: nsima (maïspuree), groente en kip.

Ondertussen wordt er bijgepraat…

…en veel gelachen.

Na afloop ging het vertaalteam terug naar het vertaalkantoor, waar Arjan ook weleens iets van het vertaalwerk wilde ‘proeven’…en dus met een gedeelte uit 1 Korinthe 15 aan de slag ging…

Nineronana – tot ziens

2010-08-18T18:50:00.001+02:00

Eind juni: familiebezoek…

Mijn broer, René, kwam niet alleen op vakantie, maar heeft ook een weekje op het vertaalkantoor in Luchenza doorgebracht…

…om te helpen met de vertaling van de NT-brieven Filemon en Judas.

Tijdens de lunchpauze bezochten we mijn collega Alfred en zijn gezin…

Begin juli arriveerden mijn ouders.

Samen met hen gingen we naar één van dorpen om de vertaalde brieven te testen.

René en Alfred in het dorpskerkje…

…met de mannen aan de ene kant…

…en de vrouwen aan de andere kant.

Alfred deelde de teksten uit…

…en leidde de bijeenkomst….

…terwijl René en ik aantekeningen maakten van het commentaar op de vertaling.

Op de terugweg ontmoetten we Alfreds ouders en zussen.

Even poseren…

En na een weekje hard werken, was het extra ontspannen.

Lilongwe…

Lake Malawi…

Theeplantage…

Niet lang nadat mijn familie was vertrokken, kwam Arjans familie.

Met de auto vanuit Zimbabwe…

…voor een familieweekend in Malawi…

…in een huis met overweldigend uitzicht…

…in de buurt van een Game Reserve…

Terwijl we nog nagenieten van alle familiebezoek, zien we uit naar ons bezoek aan Nederland in september.

Tot ziens!

t, tt, th enzo…

2010-08-18T18:43:00.001+02:00

Wat is de beste manier om de vier verschillende t-klanken in het Elhomwe van elkaar te onderscheiden? Is het beter om de variante l-klank als –lh- of –ll- te spellen? Dergelijke vragen zijn sinds de start van het Bijbelvertaalproject nog steeds onbeantwoord. Al langere tijd proberen we meer onderzoek op gang te brengen om een standaard te ontwikkelen voor het schrijven van het Elhomwe. Twee maanden geleden, in juni, heeft een belangrijk deel van dat onderzoek plaatsgevonden! Met hulp van een Bijbelvertaalteam uit Mozambique. Een impressie…

Het kantoor van het Mozambicaanse team, zo’n 10 km ten oosten van de Malawiaanse grens…

Taalkunde-studenten uit de VS die ook een bijdrage aan het onderzoek leverden…

De Lomwe deelnemers uit Malawi, waaronder mijn collega Alfred (rechts)…

…in discussie over het komende onderzoek…

Week 1: dataverzameling. Zo’n 1500 woorden werden vanuit het Engels in het Elhomwe vertaald.

In een ruimte vol matrassen en dekens om achtergrond- geluiden te dempen, werden de vertaalde woorden één voor één opgenomen (beeld en geluid).

De woorden werden niet alleen uitgesproken, maar ook gefloten om de toonverschillen, die in het Elhomwe voorkomen, vast te leggen.

De vertaler was zo gepositioneerd dat zowel de voorkant als de zijkant van zijn gezicht goed zichtbaar waren. Op die manier kan de uitspraak van bepaalde klanken beter worden waargenomen.

De woorden werden niet alleen opgenomen, maar ook opgeschreven.

Week 2: data-analyse. Aan de hand van de woordenlijst werden alle klanken die in het Elhomwe voorkomen geanalyseerd.

Af en toe een kritiek moment door stroom-uitval. Gelukkig was het kantoor in Mozambique uitgerust met extra accu’s….

Na twee weken onderzoek namen we afscheid en reisden terug naar Malawi met een dik, waardevol onderzoeksrapport…

De volgende stap is een discussie met alle Malawiaanse betrokken partijen, zoals het centrum voor taalstudies aan de universiteit, culturele instellingen en het Malawiaanse Bijbelgenootschap…

Tumbuka project

2010-05-04T20:20:00.001+02:00

Sinds maart is Missie Malawi uitgebreid met het Tumbuka Bijbelvertaalproject in Mzuzu (een kleine stad, ca. 750 km ten noorden van Blantyre).

Er is al een oude Tumbuka Bijbelvertaling…

…maar die is voor veel mensen moeilijk te begrijpen. Daarom werkt het Malawiaanse Bijbelgenootschap aan een Bijbelvertaling in hedendaags Tumbuka. Naast het Elhomwe project werk ik ongeveer 1 dag per week voor het Tumbuka project.

Daarnaast reis ik af en toe naar het noorden…

…om een week met het Tumbuka team samen te werken.

Het team bestaat uit drie vertalers.

Wowa, de coördinator van het team en buiten kantooruren ook predikant.

Nyirenda, buiten kantooruren predikant en docent aan een theologische opleiding.

En Chirwa, een vertaler uit de Rooms-Katholieke kerk.

In maart werd ik door Gerrit van Steenbergen (de vertaalconsulent die ongeveer 2x per jaar op bezoek komt) bij het Tumbuka team geïntroduceerd. Vervolgens ging hij met het Lambya Bijbelvertaalproject aan de slag, terwijl ik op dezelfde lokatie met de Tumbuka vertalers aan het werk ging.

Tijdens gezamenlijke koffiepauzes…

…en tijdens de lunch…

…was er voldoende ruimte om dingen te bespreken, waardoor ik me aan het einde van de week behoorlijk thuis voelde in het project.

Momenteel ben ik ook weer in Mzuzu om te werken aan een aantal profetische Bijbelboeken (Micha – Maleachi).

Een zonnige groet uit Noord-Malawi!

O mudhi – in het dorp

2010-03-01T11:20:00.001+02:00

Van 13 tot 24 februari kwam Tirza Schipper op bezoek. In Nederland heeft zij mij les gegeven in het Chichewa, de nationale taal van Malawi. Zij kwam naar Malawi om samen met mij en mijn collega Alfred taalkundig onderzoek naar het Elhomwe te doen. Beter inzicht in de grammatica, schrijfwijze, tonen e.d. is erg belangrijk voor het vertaalwerk.

Voor ons onderzoek hebben we veel tijd in dorpen in vier verschillende provincies doorgebracht. Reis met ons mee….

Op maandagochtend vertrokken we naar Phalombe, een afgelegen gebied, dichtbij de Mozambicaanse grens, met geweldige vergezichten…

…veel bergen…

…en overal maïs…

…en af en toe een hut en mensen die op het land werken.

Ons eerste bezoek was aan het dorp Mauzi. Overal waar we kwamen verliepen onze contacten met de bevolking via de dorpshoofden.

Het dorpshoofd van Mauzi en zijn vrouw…

Wij zouden die middag nog verder reizen naar een ander dorp, maar het begon zo hard te regenen dat de wegen onbegaanbaar werden. Dus mochten we bij het dorpshoofd blijven slapen. Het huis had drie kamers: een slaapkamer, woonkamer en opslagruimte. De familie was enorm gastvrij. Voor Tirza en mij werd de slaapkamer vrijgemaakt, de mannen sliepen in de woonkamer en de vrouw van het dorpshoofd en zijn kind in de opslagruimte.

‘s Avonds nog wat gewerkt bij het licht van een olielampje en om 8 uur naar bed…iedereen gaat vroeg naar bed…want rond 4 uur ‘s morgens begint het leven weer.

Toen het licht werd, konden we beter zien waar we die nacht hadden geslapen. In de slaapkamer worden gewoonlijk de meest kostbare bezittingen bewaard, zoals kleding…

…een radio…

…een weegschaal en moterhelm.

Achter het huis bevond zich een binnenplaats met de keuken…

…tussen drie stenen wordt een vuurtje gemaakt, de kookpot rust dan op deze stenen…in een platte mand het basisvoedsel maïsmeel.

Behalve een keuken was er ook een badkamer. Maar water is schaars, dus wassen kan niet iedere dag.

Het dorpshoofd is de rijkste man in de omgeving…en dat laat hij graag zien… Zijn motorfiets werd veilig in de woonkamer gestald.

Het huis van de achterkant…

…en van de voorkant. Op de veranda hadden we op maandag een bijeenkomst met mensen uit het dorp gehad.

Gewoonlijk wordt er niet ontbeten; daarvoor hebben mensen geen geld. Maar van de bezoekers werd viavia wat geld gevraagd, zodat thee, suiker en madasi (een soort oliebollen) gekocht konden worden…

…bij een zogenaamd ‘theehuis’.

Thee wordt lokaal verbouwd…

…en geplukt, maar is voor weinig mensen betaalbaar.

Na het onbijt zaten er al mensen te wachten voor een tweede bijeenkomst, waarin Tirza en ik hen allerlei zinnetjes in het Chichewa vroegen. Zij vertaalden die in het Elhomwe. Op basis daarvan leerden wij veel over de grammatica.

Na afloop van elke bijeenkomst kregen deelnemers een t-shirt, als dank en om het vertaalproject verder te promoten.

Rond 9 uur waren de wegen weer redelijk begaanbaar en vertrokken we naar het volgende dorp Bwanali, Alfreds geboorteplek. Onderweg kwamen we langs palen die de grens met Mozambique markeren.

In Phalombe wordt niet alleen maïs, maar ook rijst verbouwd.

Uitgestrekte rijstvelden…

In Bwanali werden we hartelijk ontvangen door Alfreds familie.

Onze eerste bijeenkomst startte met drie vrouwen, maar al snel had zich een grote groep mensen verzameld.

Ook mannen en veel kinderen.

Tirza en ik waren voornamelijk geïnteresseerd in de grammatica, maar probeerden ook zoveel mogelijk op te pikken van allerlei lokale gewoonten. Mensen vertelden niet alleen over hun dagelijks leven, maar demonstreerden dat ook….

Toen wij vroegen naar de groenten die men eet, kwam er een hele verzameling bladeren voorbij. Veel mensen hebben geen geld om groenten te verbouwen of te kopen. Maar allerlei soorten bladeren zijn ook eetbaar, zoals pompoenbladeren…

en bladeren van de okraplant…

Tijdens onze bijeenkomsten waren de vrouwen vaak bezig met het afhalen van dergelijke bladeren ter voorbereiding op de lunch.

De meeste mensen hebben ook geen geld voor zout. Daarom wordt as met water gemengd. Na filtering heeft het water een zoute (as)smaak. In dit water worden de bladeren gekookt.

Hout en as liggen klaar om de lunch voor te bereiden.

De groenten worden samen met nsima, een soort stevige maïspuree, gegeten. De maïs wordt in onderstaande bak gestampt.

Uiteindelijk is dit het resultaat….

Alfred tijdens de lunch…

Voor het avondeten waren er rupsen verzameld. Die worden een dag in de zon gedroogd. Voor veel mensen een lekkernij.

In Phalombe wordt behalve maïs en rijst ook tabak verbouwd, een belangrijk exportproduct.

Na het plukken worden de bladeren aan lange stokken geregen…

…en onder een rieten afdak gedroogd.

De ‘tabaksschuren’ worden ook gebruikt voor bijeenkomsten. Daar zit je beschermd tegen zon en regen.

Onze tweede groep in Bwanali met op de voorgrond het vrouwelijke dorpshoofd.

Na een wandeling kwamen we in het laatste dorp voor die dag aan.

Na afloop werd er uitbundig gezongen….

…en gedanst.

Tegen de avond kwamen we bij Alfreds huis aan. Hij woont nu in Luchenza, maar heeft nog steeds zijn huis in het dorp.

Het wordt nu bewoond door zijn broer met zijn gezin.

De traditionele slaapplek.

Sommige mensen hebben geld om wat olie te kopen, zodat zij ‘s avonds licht hebben. Dat wordt in hele kleine hoeveelheden verkocht (zie foto), zodat het betaalbaar blijft. Alfreds familie had daar echter niet genoeg geld voor. De buurman had een ledlamp die hij uitleende, maar om de leds te sparen, besloten we in het donker te zitten.

In de schemer liepen veel vrouwen en kinderen voorbij om water te halen.

Het water wordt in grote potten bewaard. Ook hier was het schaars.

Op woensdagochtend hadden we een bijeenkomst in een kerkje. We begonnen met taalonderzoek.

We hadden die dag voornamelijk predikanten en ouderlingen uitgenodigd.

Hun vrouwen en kinderen waren ook aanwezig.

Na anderhalf uur taalonderzoek, deelde Alfred een hoofdstuk uit de bijbelvertaling uit. Samen met de deelnemers las hij dat door.

Ook hield hij een korte preek in het Elhomwe.

Na deze sessie vertrokken we rond 13 uur weer richting Blantyre, waar we aan het einde van de middag aankwamen.

Op de dagen die volgden, maakten we dagtrips naar drie andere gebieden waar het Elhomwe wordt gesproken: Thyolo, Chiradzulu en Mulanje.

Ieder bezoek begon met wachten op het dorpshoofd.

Tijdens het wachten gespot:

kuiltjes in de grond om het bawo-spel te spelen…

…hout hakken om te koken…

…de afwas…

…het afwasrek…

…de kleding van het dorpshoofd…één van de weinige mensen met een goede jas…

…overal kinderen…

…een zelfgemaakt drumstel…

…verhuizing.

Na het wachten op het dorpshoofd volgden er ontmoetingen met veel groepen mensen.

In Phalombe wordt het Elhomwe door iedereen gesproken. In de andere provincies die we later bezochten voornamelijk door oudere mensen.

Sommigen waren heel oud!

De alleroudsten hebben speciale tatoeages op hun gezicht.

Diep aan het nadenken over de grammatica van hun eigen taal…

Vrouwen zitten vaak gescheiden van…

…mannen.

Lunch bij een heel klein winkeltje in de omgeving…

…en bij een ander winkeltje…

…met veel hongerige blikken in onze rug…onontkoombaar, maar ontzettend moeilijk om mee om te gaan.

Vooral als je weet dat het in Blantyre ook zo kan…

Onze laatste bijeenkomst was met de familie van Alfred…

Daarna konden we met een voldaan gevoel en heel veel data op papier ons veldwerk afsluiten. Nu nog uitwerken…zodat er straks een echte grammatica ligt!

Khrisimasi – Kerst

2010-01-10T15:08:00.001+02:00

Twee weken voor kerst kwamen Petra en Jan, goede vrienden uit Bergambacht, op bezoek. Zij waren in Zuid-Afrika op vakantie en wilden graag iets van ons leven in Malawi zien.

Het dorp…

…onderweg…

…de markt met verse groenten…

…en vers vlees…

…op bezoek bij mijn collega Alfred…

…het vertaalkantoor in Luchenza…

… en een fieldtest om de bijbelvertaling te promoten en testen…

…met predikanten uit verschillende dorpen.

Ook zijn we met elkaar naar een bijzondere kerstviering geweest. In de een van de armste wijken van Blantyre was een feest voor minder validen georganiseerd.

In Malawi is het leven voor deze mensen moeilijk. De meesten laten hen links liggen. Ook zijn er geen speciale voorzieningen. Zij leven onder dezelfde omstandigheden als hun buren, zonder water- en electriciteitsvoorziening…en meestal zonder hulp van anderen.

Een aantal zendelingen hebben daarom samen met de plaatselijke bevolking bijeenkomsten voor deze mensen opgezet.

Naar de jaarlijkse kerstviering had iedereen uitgekeken. Tijdens de viering, speelde een dramagroep het kerstverhaal. Onderstaand Jozef…

Verder werd er niet alleen eten uitgedeeld, maar ook cadeau’s. Zo kreeg één jongen een nieuwe rolstoel.

Tussendoor was er veel muziek en na afloop kreeg iedereen een grote witte zak met kleding en voedsel.

Het was super om al deze dingen samen met Petra en Jan te delen. En heel jammer om weer afscheid te moeten nemen…

Na hun vertrek, moesten wij nog een paar dagen aan het werk en daarna zijn we er een weekje tussenuit geweest….

om de kerstdagen samen met Arjans ouders door te brengen. Na heerlijke dagen met hen…

… konden we uitgerust en verfrist het Nieuwe Jaar beginnen.

Tot de volgende keer!

Alheto – Bezoekers

2009-12-07T16:40:00.001+02:00

In november is de regentijd begonnen.

De natuur kleurt weer groen…

…en staat in bloei.

Half november kwamen Rudi en Carlien Buis op bezoek. Zij maken deel uit van het ThuisFrontTeam uit Den Haag.

Het was ontzettend leuk elkaar in Malawi te ontmoeten, ons leven en werk met hen te delen, uitgebreid bij te praten…

…en Nederlandse lekkernijen te ontvangen.

Nadat Rudi en Carlien waren bijgekomen na hun lange reis, hebben we op maandag een bezoek aan het hoofdkantoor van het Bijbelgenootschap gebracht: Weekopening, kennismaking…

…en op de foto.

De volgende dag bezochten zij het vertaalkantoor in Luchenza.

Namens de donoren brachten zij een geweldig cadeau mee: 180 T-shirts om het project te promoten. Op de voorkant: ‘Het woord van God is leven voor alle mensen’ (de slogan van het Bijbelgenootschap in het Elhomwe)…

…en op de achterkant: het logo van het Bijbelgenootschap en de tekst ‘Elhomwe Bible Translation Project’.

Na een gezamenlijke lunch…

…vertrokken we naar een nabij gelegen dorp…

…voor een bijeenkomst met predikanten en ouderlingen uit verschillende kerken in de omgeving van Luchenza.

Sommigen kwamen lopend, anderen per fiets uit afgelegen dorpen.

Zoals gewoonlijk waren er buiten veel nieuwsgierige kinderen.

Tijdens deze bijeenkomsten promoten we het vertaalproject en het gebruik van de bijbel in het algemeen.

Samen met mijn collega John gaf ik een introductie.

Daarbij gebruikten we voorbeelden uit twee Chichewa bijbelvertalingen (Chichewa is de nationale taal in Malawi) en uit onze Elhomwe vertaling.

Vervolgens las mijn collega Alfred een hoofdstuk uit Lukas voor dat we onlangs vertaald hebben.

Iedereen had een kopie van het stuk en kon commentaar geven of vragen stellen. Wij stelden ook vragen om erachter te komen of bepaalde gedeelten goed begrepen werden. Op die manier proberen we tijdens de bijeenkomsten te testen of het taalgebruik in de vertaling correct is, vooral omdat het Elhomwe veel dialectvarianten heeft.

Vervolgens deelden we de T-shirts uit. Dergelijke shirts zijn in Malawi enorm gewild en worden veel gedragen. Op die manier wordt het vertaalproject gepromoot, vooral in afgelegen gebieden waar het nog niet bekend is.

De shirts werden direct aangetrokken…

…en aan het einde van de bijeenkomst werd er geposeerd.

Laat in de middag keerden de deelnemers terug naar huis om het goede nieuws te verspreiden…

Owanihu – Thuis

2009-11-12T15:08:00.001+02:00

Na een heerlijke vakantie, vertrokken we op 14 september weer van ons thuis in Nederland…

…naar ons thuis in Malawi…

…om daar met nieuwe energie ons werk te vervolgen. Mijn collega’s en ik hebben in een ‘Nederlands tempo’ gewerkt om het Markusevangelie af te ronden, vóór het (tweejaarlijkse) evaluatiebezoek van onze vertaalconsulent.

Na zijn tweedaagse bezoek aan ons project volgde de jaarlijkse training voor de bijbelvertaalteams die werkzaam zijn in Malawi. Het Tumbuka-team uit het noorden…

…het Yawo-team uit de regio ten zuidwesten van Lake Malawi…

…en wijzelf uit het zuidoosten van het land.

Deze training duurt een week en wordt gehouden in Blantyre, op het hoofdkantoor van het bijbelgenootschap. Iedere ochtend begon met een moment van worship…

…waarbij we onder andere in het Elhomwe zongen.

Vervolgens duurde het even voordat alle computers en andere apparatuur waren opgestart…

…maar om half negen was iedereen gereed om te beginnen.

Het grootste onderdeel van de training betrof een vernieuwde versie van het computerprogramma dat we dagelijks tijdens het vertaalwerk gebruiken.

Het andere onderdeel, dat ik zelf leidde, betrof vertaaltheorie en de praktische toepassing daarvan.

Van september tot november is het erg droog en warm in Malawi. Tijdens de pauzes werden er dus heel wat liters weg gedronken.

En natuurlijk waren de pauzes ook een moment om bij te praten. Sommige collega’s zien elkaar slechts één keer per jaar.

Marjon, mijn zusje, die drie maanden in Malawi doorbrengt, kwam ook even langs.

Na een goede, leerzame week en veel ‘computer-uren’ was het tijd om afscheid te nemen en naar onze families terug te keren.

Voor mij wachtte een ontspannen weekend met Arjan en Marjon.